სათბურის კონსტრუქცია 9 ეტაპად ეწყობა — ნაკვეთის მონიშვნიდან ფირის დაჭიმვამდე — და მისი სიმტკიცე სამ რამეზეა დამოკიდებული: სწორად შერჩეულ მილებზე, ხარისხიან შედუღებაზე და რეგიონის თოვლის დატვირთვის გათვალისწინებაზე. სტანდარტული ფერმერული სათბურისთვის ვერტიკალურ სვეტებად გამოიყენება 40×40×2 მმ კვადრატული მილი, თაღის რკალებად — 30×40×2 მმ ან 20×40×2 მმ მართკუთხა მილი, სიგრძივ ჭიმებად კი 20×20 ან 25×25 მმ. ამ სტატიაში ნახავთ, რომელი მილი სად მიდის, რამდენად მძიმეა თოვლი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში და როგორ აეწყობა კონსტრუქცია ნაბიჯ-ნაბიჯ.
რომელი მილი სად გამოიყენება სათბურის კონსტრუქციაში
თითოეულ ელემენტზე განსხვავებული ძალები მოქმედებს — სვეტებზე ვერტიკალური წონა და ქარის გვერდითი მოხრა, რკალებზე თოვლის სიმძიმე, ჭიმებზე გაჭიმვა-კუმშვა. ამიტომ პროფილიც განსხვავებული სჭირდებათ:
| ელემენტი | პროფილი და ზომა | რატომ |
|---|---|---|
| ვერტიკალური სვეტები (მცირე სათბური, სიგანე <5 მ) | 40×40 ან 50×50 მმ კვადრატული, კედელი 2.0 მმ | კვადრატს თანაბარი სიმტკიცე აქვს ყველა მხრიდან — ქარი ნებისმიერი მხრიდან უბერავს |
| ვერტიკალური სვეტები (ფერმერული, 8–10 მ) | 60×60 ან 80×80 მმ კვადრატული, კედელი 2.0–3.0 მმ | მეტი სიგანე — მეტი დატვირთვა სვეტზე |
| თაღის რკალები | 30×40×2 ან 20×40×2 მმ მართკუთხა | გრძელი გვერდი ვერტიკალურად — მაქსიმალური წინააღმდეგობა თოვლის მოხრაზე |
| სიგრძივი ჭიმები (პურლინები) | 20×20 ან 25×25 მმ კვადრატული, კედელი 2.0 მმ | მუშაობს გაჭიმვა-კუმშვაზე — მცირე კვეთი ჰყოფნის და წონას ზოგავს |
| დიაგონალები და შიდა კავშირები | 20×20 ან 25×25 მმ კვადრატული, კედელი 2.0 მმ | ღერძული ძალები — იცავს თაღებს გვერდითი გადახრისგან |
| საძირკვლის მასრა | სვეტზე ერთი ზომით დიდი (40×40 სვეტს — 50×50) | სვეტი მჭიდროდ ჯდება და ჭანჭიკით ფიქსირდება |
ძლიერი ღერძის პრინციპი: მართკუთხა მილის მონტაჟისას გრძელი გვერდი (40 მმ) ვერტიკალურად უნდა იდგეს, მოკლე (30 ან 20 მმ) — ჰორიზონტალურად. ასე მილი იმავე წონით ბევრად უკეთ უძლებს თოვლის მოხრას, ვიდრე კვადრატული — ლითონსაც ზოგავთ და სიმყარესაც ინარჩუნებთ.
თოვლის დატვირთვა — რიცხვები, რომლებიც კონსტრუქციას განსაზღვრავს
მთავარი შეცდომაა თოვლის მხოლოდ სიმაღლის ყურება — მნიშვნელობა წონას აქვს. ბათუმში სულ რაღაც 15 სმ სველი თოვლი 1 მ² სახურავზე 60–75 კგ დატვირთვას ქმნის, მაშინ როცა ახალციხეში 40 სმ მშრალი და ფხვნილი თოვლი მხოლოდ ≈32 კგ-ს. 25°-იან სახურავზე 20 სმ სველი თოვლი 90 კგ/მ²-ია — 100 მ² სათბურზე ეს ჯამში 9 ტონაა! ქვემოთ ნახეთ, რა აწვება თითო თაღს 400 მ² (10×40 მ) სათბურში, როცა თაღთაშორისი ნაბიჯი 2.0 მეტრია:
თოვლის დატვირთვა ერთ თაღზე — 400 მ² სათბური, ნაბიჯი 2.0 მ (კგ)
დატვირთვის მართვის მარტივი ბერკეტი თაღთაშორისი მანძილია: 6 მ სიგანის სათბურში ნაბიჯის 1.5 მ-დან 1.0 მ-მდე შემცირება თითო თაღის დატვირთვას 450 კგ-დან 300 კგ-მდე, ანუ 33%-ით ამცირებს. 6 მეტრზე განიერ სათბურებში კი უბრალო რკალების ნაცვლად ორმაგი მილებისგან შეკრული ფერმები გამოიყენება.
თოვლის დატვირთვა საინჟინრო გათვლას მოითხოვს და არა „თვალზომას“: არასწორად შერჩეული მილებით აწყობილი კონსტრუქცია პირველივე დიდ თოვლზე იზნიქება და მთელი ინვესტიცია იკარგება. დიდთოვლიან რეგიონში აირჩიეთ გოთიკური (წვეტიანი) თაღი — ნახევარწრიულის ბრტყელ თხემზე თოვლი გროვდება. ჩვენი პროექტები ყოველთვის კონკრეტული რეგიონის თოვლსა და ქარზეა გათვლილი.
სათბურის კონსტრუქციის აწყობის 9 ეტაპი
ასე ეწყობა 10×40 მ შავი ფოლადის სათბური სახელმძღვანელოს პროექტით — მონიშვნიდან ექსპლუატაციამდე:
კონსტრუქციის გამაგრება ქარისა და თოვლისთვის
- დიაგონალური ქარსაფარები — ოთხივე კუთხეში, კუთხის სვეტიდან მეორე-მესამე რკალისკენ, დაამონტაჟეთ ირიბი ლითონის ჭიმები გვერდითი რყევის წინააღმდეგ
- ზამთრის დროებითი საყრდენები — დიდთოვლობის წინ ცენტრალური ბილიკის გასწვრივ, ყოველი მეორე-მესამე რკალის ქედის ქვეშ, შეაყენეთ ხის (10×10 სმ) ან ლითონის დროებითი სვეტები
- შეღებვა აუცილებელია — შავი ფოლადი ორფენიანი გრუნტითა და თეთრი საღებავით 15–20 წელს ძლებს; შეუღებავი ჟანგდება და თეთრი ფერი ფირსაც იცავს გადახურებისგან
- გათბობა საგანგებო რეჟიმში — თუ სათბური თბება, დიდთოვლობისას აიყვანეთ შიდა ტემპერატურა 15–18°C-მდე: თოვლის ქვედა ფენა დნება და მასა თავისით ჩამოცურდება
ხშირად დასმული კითხვები კონსტრუქციის აწყობაზე
რა ზომის მილები სჭირდება 10 მეტრის სიგანის ფერმერულ სათბურს?
სახელმძღვანელოს 10×40 მ პროექტში ვერტიკალური სვეტები 40×40×2 მმ კვადრატული მილია, თაღის რკალები — 30×40×2 ან 20×40×2 მმ მართკუთხა მილი, ჭიმები და შიდა კავშირები — 20×20×2 მმ. 8–10 მ სიგანის სათბურის სვეტებად ზოგადი რეკომენდაცია 60×60 ან 80×80 მმ-ია — საბოლოო შერჩევა რეგიონის თოვლზეა დამოკიდებული.
რა მანძილი უნდა იყოს თაღებს შორის?
რაც უფრო მცირეა ნაბიჯი, მით ნაკლები დატვირთვა მოდის თითო თაღზე: 6 მ სიგანის სათბურში ნაბიჯის 1.5-დან 1.0 მეტრამდე შემცირება თაღის დატვირთვას 33%-ით ამცირებს. 400 მ² პროექტში ნაბიჯი 2.0 მეტრია, მაგრამ თითო თაღი შიდა საყრდენი დგარებითაა გაძლიერებული.
რატომ უნდა შეიღებოს შავი ლითონის კონსტრუქცია?
შავი ფოლადი დაუცველი ჟანგდება. ორი ფენა GF-021 ანტიკოროზიული გრუნტი და თეთრი საღებავი კონსტრუქციას 15–20 წლამდე სიცოცხლეს აძლევს, თეთრი ფერი კი ზაფხულში ლითონის გადახურებას ამცირებს და ფირს დნობისგან იცავს.
შესაძლებელია კონსტრუქციის აწყობა შედუღების გარეშე?
შავი ლითონის კონსტრუქცია ადგილზე შედუღებას მოითხოვს, ქარხნული გალვანიზებული სათბურები კი ჭანჭიკებით ეწყობა და შეღებვაც არ სჭირდება — სამაგიეროდ ძვირია. შედარება იხილეთ სტატიაში სათბურის ტიპები და კონსტრუქციები.
კონსტრუქცია, რომელიც თქვენი რეგიონის თოვლს უძლებს
მოგვწერეთ ზომები და ადგილმდებარეობა — [უფასო კონსულტაციაზე](/servisebi) მიიღებთ რეგიონზე გათვლილ პროექტს და ზუსტ ხარჯთაღრიცხვას. [თანადაფინანსების პროგრამით](/programa) ხარჯის 50% სახელმწიფომ შეიძლება დაფაროს.
